04-12-07

Tarkovsky

APOSTEL ANDREAS  CONTACTEN MET DE ORTHODOXIE  
Sinds het begin van de orthodoxe aanwezigheid in Gent in de Sophie van Akenstraat in het jaar 1968 waren de verantwoordelijken begaan met het uitdragen van de Orthodoxie. Het getuigenis zou zich niet enkel beperken tot het celebreren van de wekelijkse liturgische diensten en de hoogfeesten doorheen het kerkelijke jaar en de daaraan gebonden uitbouw van een parochiale werking; maar tot eveneens het getuigen van de orthodoxie doorheen lezingen en conferenties die in mindere of meerdere mate formeel of informeel te maken hebben met de orthodoxie.             Zo werden elk winterseizoen sprekers uit binnen- en buitenland uitgenodigd om diverse onderwerpen te belichten van theologische, historische, spirituele, oecumenische en maatschappelijke aard. Velen herinneren zich het belang en de rijkdom van deze avonden.          In de schoot van de parochie werd dan ook besloten om dit jaar de draad terug op te nemen. De lezingen gaan telkens door in de conferentiezaal van de orthodoxe parochie van de H. Apostel Andreas, Sophie van Akenstraat 17, 9000 Gent om 19u30; inkom € 5. De komende lezingen zijn:“Andreï Tarkovski, filmen is een geloofsbelijdenis” op 10/12/2007;“Orthodoxie en missie, een getuigenis uit Kenia” 18/02/ 2008;“De liturgie van het hart” 06/06/2008, in samenwerking met het leerhuis voor de kerkvaders.  Contactadres: vader Dominique Verbeke, Sophie van Akenstraat 56,9000 Gent, tel/fax 09/225 47 18.
  

+

Apostolos Andreas

Contacten met de Orthodoxie

Nodigt U uit op een voordracht gehouden door

 

Grégoire Verbeke

die zal spreken over

 

"Orthodoxie en Missie,

een getuigenis uit Kenia"

 

Andreas Tyllirides, geboren in Cyprus, studeerde theologie in Oxford en was klaar om er professor te worden. Hem werd gevraagd 3 maanden theologie te doceren aan het seminarie in Nairobi. Deze 3 maanden werden 30 jaar.

Eén van onze jongeren ging drie weken op weg met Aartsbisschop Makarios III van Kenia (Andreas Tyllirides). De bisschop bouwt ononderbroken scholen, ziekenhuizen en kerken en werkt aan een menswaardig bestaan voor de bevolking en de minstbedeelden. Dit alles in de meest ontoegankelijke uithoeken van Kenia en in een zeer moeilijke politiek-maatschappelijke situatie. Zonder veel woorden te gebruiken handelt hij met een bewonderswaardige gedrevenheid.

 

VERBEKE (591 x 443)

 


 

 

 

 

 

 

Deze voordracht zal gehouden worden op 18 februari 2008

in de conferentiezaal van de orthodoxe kerk Heilige Apostel Andreas, Sophie van Akenstraat 17 te 9000 Gent om 19u30

 

 

 

 

Bijdrage € 5, € 3 voor niet-werkenden

 

Correspondentieadres: Sophie van Akenstraat 56 te 9000 Gent

Tel. en fax: 09/ 225 47 18

 


 

Bondige weergave van de conferentie gegeven door Vader Dominique Verbeke over Andrei Tarkovsky -10 december 


 +

APOSTOLOS ANDREAS

 

CONTACTEN MET DE ORTHODOXIE

 

 

 

TARKOVSKY

 

ANDREJ TARKOVSKI

1932-1986

"FILMEN IS EEN GELOOFSBELIJDENIS"

 

 

 

 

 

Gent, 10 december 2007

Dominique Verbeke

 

 

KORTE BIOGRAFIE en FILMOGRAFIE van ANDREJ TARKOVSKI

4 april 1932: Andrej Tarkovski wordt geboren te Zavraje in de provincie Ivanovo op de Volga als zoon van de dichter Arseni Tarkovski en Maria Ivanovna.

Hij studeert muziek, schilderkunst, beeldhouwkunst, Arabisch en geologie.

1956-1960: hij studeert aan de filmschool en besluit zijn opleiding met het eindwerk De stomer en de viool.

1962              IVANS JEUGD (filmdebuut)

1966              ANDREJ ROEBLJOV

1972              SOLJARIS

1974              DE SPIEGEL

1979              STALKER

1983              NOSTALGIE

1986              HET OFFER

                      ANTON, genoemd naar de eerste monnik uit het christendom, zou zijn volgende film geweest zijn.

29 december 1986: Tarkovski overlijdt te Parijs. De begrafenisdienst heeft plaats op 5 januari 1987 in de orthodoxe kathedraal Alexander Nevski. Diezelfde dag wordt hij net buiten Parijs begraven op het orthodoxe kerkhof van Sainte-Geneviève-des-Bois.

________________________________________________________________________________

DE FILMS

IVANS JEUGD

"De analyse van de ervaring van het maken van Ivans jeugd laat toe om jeugd van ivan
beter mijn innerlijke evolutie te begrijpen." (A.T.) Tarkovski stond voor de noodzaak om een duidelijk standpunt in te nemen binnen de cinematografische esthetiek (...).

"Tarkovski schetst op indringende wijze een wrange en schokkende reis door de beschadigde geest van een kind in oorlogstijd. Wanhoop, wraak en scherpe tegenstellingen van goed en kwaad, wit en zwart, blijdschap en diepe droevigheid kleuren de wereld van de jonge Ivan". (filmkritiek)

 

 


ANDREJ ROEBLJOV

"Mijn overtuigingen worden versterkt met het schrijven van De passie volgens de heilige Andrej, titel van het scenario van de film Andrej Roebljov, beëindigd in 1966." (A.T.)

URoebljov

"Ik wou naar het voorbeeld van Roebljov de psychologie van de schepping oproepen en de ziel en het sociale bewustzijn doorgronden van de kunstenaar, die onvergankelijke geestelijke waarden wil creëren. De film moest tonen hoe, in een tijd van burgeroorlog onder het Tataarse juk, het hunkeren naar broederschap van een gans volk leidde tot de creatie van de geniale Drie-Eenheid, het ideaal van broederschap, liefde en serene heiligheid." (A.T.)

 

 


SOLJARIS

SOLJARIS

Soljaris gaat over de dood van de mens en het verlangen om deze planeet te verlaten. "Wanneer ik slaap ken ik geen angst, geen hoop, noch
gelukzaligheid. Denk aan de uitvinder van de slaap. Dat is de enige pasmunt, de enige weegschaal waarop herder en koning, dwaas en wijze in evenwicht zijn. Maar diepe slaap is slecht, die lijkt te veel op de dood..." (filmkritiek)

 

 

 


DE SPIEGEL

"Een sterk autobiografisch werk. Tijdens een crisis gaat de hoofdpersoon in gedachten terug naar de plaatsen en gebeurtenissen uit zijn jeugd, ook DE SPIEGEL
beleeft hij zijn bijzondere dromen en ravot in de sneeuw met zijn eerste vriendinnetje." (filmkritiek)

"Andrej, het zijn geen films die je maakt..." (Arseni Tarkovski)

"Vanaf het moment dat ik aan De spiegel begon, raakte ik er steeds meer van overtuigd dat iedere nieuwe film niet gewoon een volgend project is, maar een levensnoodzakelijke daad die het lot van iemand wezenlijk beïnvloedt. Ik had besloten om in deze film voor het eerst direct en zonder voorbehoud uitdrukking te geven aan wat mij het meest waardevol en dierbaar is." (A.T.)

 

 


STALKER

De terugkeer naar het huis van de vreugde te midden van een verboden zone.

"De verboden zone is een gebied waar een ramp het leven heeft STALKER
vernietigd en de natuur ontwricht. Maar in dit gebied bevindt zich ook een kamer, waar men zijn innigste wens tot vervulling laat komen. Alleen de gids Stalker weet de weg in de gevaarlijke zone. Stalker zal een schrijver en een wetenschapper begeleiden naar de zone, naar de mysterieuze kamer der wensen..." (filmkritiek)

                     

"De Zone betekent niets. (...) De Zone, dat is de Zone. De Zone, dat is het leven. De mens die er door gaat, botst of houdt stand." (A.T.)

 

 


NOSTALGIE

"Drukt de nostalgie uit naar spiritualiteit." (A.T.)

NOSTALGIA

"De eerste film die ik heb gerealiseerd buiten mijn vaderland. Ik wou een film maken over de Russische nostalgie. (...) Het thema is de geschiedenis van een Russische man die totaal ontredderd is, niet enkel door de stroom
van indrukken die op hem neerkomen, maar ook door zijn tragische onmogelijkheid om deze te delen met diegenen die hem het nauwst aan het hart liggen en die niet zoals hem, de toelating gekregen hebben om te vertrekken, en door de nieuwe ervaring die hij niet kan inpassen in een verleden waarmee hij als door een navelstreng verbonden is." (A.T.)


 


HET OFFER

Het offer

 "Het middel om tot een normale relatie te komen met het leven, is de relatie met zichzelf te herstellen door zich te offeren (...), zo opent zich de weg tot de wedergeboorte." (A.T.)

"De onmogelijkheid van harmonie zonder offer. (...) Mijn voornaamste doel is om, in alle naaktheid, de fundamentele vragen te stellen van ons leven op aarde en de toeschouwer uit te nodigen om de verborgen en uitgedroogde bronnen van ons bestaan terug te vinden." (A.T.)

                           Tarkovski's ganse oeuvre speelt zich af tussen twee kinderen, het beginbeeld van het kind

 in de film Ivans jeugd en het beginbeeld van het kind bij de dode boom in Het offer.

________________________________________________________________________________

TARKOVSKI OVER KUNST

"Het artistieke beeld is een metafoor. (...) Omdat argumenten het oneindige niet kunnen uitdrukken. Enkel de kunst biedt deze mogelijkheid. (...) Het absolute kan slechts bereikt worden door het geloof en de scheppingsdaad."

"Wie van de waarheid niet houdt, ziet ook de schoonheid niet."

"Ook begrijp ik in het geheel niet het probleem van de ‘vrije' of ‘onvrije' kunstenaar. De kunstenaar is nooit vrij, meer nog, niemand is minder vrij dan de kunstenaar, want hij is vastgeketend aan zijn gave, aan zijn roeping, aan zijn dienst voor de anderen."

"De roeping van de kunst is om in volle bewijstzijn deze ruwe en afstotelijke waarheid [nvdv: het dagdagelijkse] te overstijgen in naam van een groter geestelijk plan. Kunst is in haar essentie bijna religieus, een sacraal bewijstzijn van een verheven geestelijke taak."

"Kunst, ontdaan van elke spiritualiteit, draagt in zich haar eigen tragedie."

"(Want) de ware kunstenaar staat altijd in dienst van de onsterfelijkheid. Hij probeert de wereld en de mens die hem bewoont, te vereeuwigen."

"De kunst symboliseert de zin van ons bestaan."

"De samenleving hunkert naar stabiliteit, de kunstenaar naar het oneindige. De kunstenaar is begaan met de absolute waarheid. Het is daarom dat hij vooruitkijkt en bepaalde dingen ziet vóór anderen. Wat de gevolgen daarvan zijn, daarop geven we geen antwoord, want voor ons telt enkel de keuze al dan niet onze taak te vervullen. Zo een standpunt betekent dat de kunstenaar de verplichting heeft verantwoordelijk te zijn voor zijn eigen lot. Mijn toekomst is een kelk die ik niet uit de weg kan gaan. Ik moet hem dus uitdrinken".

"Het is mijn taak ervoor te zorgen dat wie mijn film ziet, de behoefte voelt om lief te hebben, zijn liefde te geven, en de roep van de schoonheid ontwaart."

"Filmen is een geloofsbelijdenis."

_______________________________________________________________________________

ANDREJ ROEBLJOV

geboren tussen 1360 en 1370 en  gestorven tussen 1427 en 1430, naamfeest op 4 juli

BONDIGE HISTORISCHE ACHTERGROND

"Andrej Roebljov werd opgevoed onder de bescherming van Serge van Radonezj in het Drie-Eenheidsklooster van de Heilige Serge. Hij was nog niet aangetast door het leven en de begrippen ‘liefde, eenheid, broederschap' werden zijn devies. In deze Troebele Tijden inspireert hij zich voor dit devies op de realiteit en politieke helderziendheid van de heilige monnik Serge van Radonezj. Eenmaal buiten de muren van het klooster, wanneer hij de tragedie van zijn tijd ziet, bevindt Andrej zich midden in een onverwachte en schrikwekkende realiteit. (...) Andrej was weinig voorbereid op de confrontatie met de realiteit. Pas nadat hij alle cirkels van het lijden doorkruist heeft, samenhangend met het lot van zijn volk, waarbij hij zijn geloof verliest in de idee van het goede doordat hij zich niet kan verzoenen met de concrete realiteit, komt hij terug naar het punt waar hij vertrokken was: de idee van de liefde, de goedheid en de broederlijkheid. Hij heeft nu de persoonlijke ervaring opgedaan van de opperste waarheid van deze idee, draagster van de verzuchtingen van zijn volk dat martelaar is. De traditionele waarheden blijven bewaarheid wanneer ze authentiek worden door de persoonlijke ervaring. (...)" (A.T.)

SYNTHETISCH OVERZICHT VAN DE FILM

Proloog           

1ste tafereel      De nar van de koning: de verknechting (zomer 1401)

2de tafereel      Theophanes de Griek: de afgunst                       (winter 1401)

3de tafereel      De passie van /volgens Andrej: het lijden           (zomer, herfst en winter 1406)

4de tafereel      Het heidense feest: de vlucht in de roes (lente 1408)

5de tafereel      Het Laatste Oordeel: onmacht               (zomer 1408)

6de tafereel      De vernietiging van de stad Vladimir: overmacht, wreedheid       (herfst 1408)

7de tafereel      De stilte van Andrej: inkeer, bezinning na beproeving                 (najaar 1412)

8ste tafereel      De klok: overwinning van het goede      (1423-1424)

Epiloog            Caleidoscoop van de schilderkunst van Andrej Roebljov, met als meesterwerken zijn grote Christusicoon en zijn icoon van de Heilige Drie-Eenheid

Einde               Vreedzame paarden grazen zachtjes aan de eindeloze oever van een rustige rivier...

"Een reeks van episoden, zoals novellen, waarin het personage van Roebljov niet noodzakelijkerwijs zichtbaar moet zijn. Maar zelfs dan moet je de adem van zijn ziel kunnen ontwaren, de trilling van de sfeer die aan de oorsprong ligt van zijn voorbehoud voor de wereld. De episoden moesten niet onderling verbonden zijn door een traditionele chronologie, maar door de logica, inherent aan de noodzaak welke Roebljov voelde om zijn beroemde Drie-Eenheid te schilderen. (...)" (A.T.)

"Het komt er eerst en vooral op aan om een gebeurtenis te tonen, en niet onze houding ertegenover. Deze moet duidelijk worden in het geheel van de film. Het is een beetje zoals bij een mozaïek: elk stukje heeft zijn kleur, blauw, wit, rood, allemaal verschillend. En het is maar door het geheel van het werk te bekijken, dat we zien wat de auteur wil uitdrukken." (A.T.)

________________________________________________________________________________

GETUIGENISSEN OVER TARKOVSKI

Heimwee naar de Enige noodzakelijke

Wanneer de Heer in een mysterievolle uitverkiezing zijn hand op het hart van de mens legt, dan vindt deze pas rust wanneer hij in woorden, in beelden, de meest intieme, de meest onuitsprekelijke visie en ervaring tot uitdrukking heeft gebracht.

Andrej Tarkovski is door God geraakt geweest, en doorheen zijn ganse leven, doorheen zijn ganse scheppende oeuvre heeft hij ernaar gestreefd zijn visie van de oorspronkelijke schoonheid en van de zich offerende liefde, verborgen in het menselijke hart, mede te delen.

drieeenheid 56
Het ganse leven van Andrej Tarkovski was een getuigenis van zijn heimwee naar de Enige noodzakelijke; deze nostalgie werd de centrale motor van zijn cinematografische schepping.

Voor ons allen is Andrej Tarkovski het symbool en de getuige van het eeuwige Rusland, van het heilige Rusland, waarvan de innerlijke schoonheid het leven van ontelbare rechtvaardigen verlicht. Dankzij hen houdt Rusland stand in de pijnlijke beproevingen van de 20ste eeuw.

Uit de homilie gehouden door aartspriester Boris Bobrinskoj tijdens de begrafenis van Andrej Tarkovski

Andrej Tarkovski was de man van de drempel. De weg van het mysterie is voor Tarkovski de mens zelf. In Rimini hoorde ik hem uitleggen dat de mens een vraag is, een vraag die de moderne wereld de mond zou willen snoeren, een vraag die vergeten is vanwege onze intellectuele hoogmoed, in Stalker gesymboliseerd door de figuren van de schrijver en de professor, die blind zijn voor het huis van de vreugde. "Gans mijn werk", zo zei Tarkovski, "heeft tot doel de mens de mogelijkheid van overschrijden en ‘opening' terug te geven. De mens zijn oneindige en onsterfelijke ziel terug te geven, die enkel door het geloof kan ontwaken." Tarkovski onttrekt ons aan de platvloersheid en aan de hoogmoed, hij brengt ons tot op de drempel. Aan ons om binnen te treden...

Olivier Clément in SOP, 15.02.1987

"Wanneer ik de eerste films van Tarkovski ontdekte, was dit voor mij een mirakel. Plots bevond ik me voor de deur van een kamer waarvan ik tot dan toe de sleutel niet bezat. Een deur waardoor ik altijd al had willen binnentreden en een kamer waar hijzelf zich volkomen goed voelde.

Ik werd aangemoedigd en gestimuleerd: iemand had net uitgedrukt wat ik altijd al had willen zeggen, zonder te weten hoe.

Wanneer Tarkovski voor mij de grootste is, dan is dat omdat hij de cineast in zijn specificiteit een nieuwe taal aanreikt die hem in staat stelt het leven te grijpen als schijn, het leven als droom.

Ingmar Bergman, bekende Zweedse cineast

_____________________________________

Beperkte biblio- filmografie

Anrdrei Tarkovski « Le temps scellé », cahiers de cinéma, Editions de l'Etoile, 1989

Antoine de Baecque « Anrdrei Tarkovski », cahiers de cinéma, Editions de l'Etoile, 1989

Alle DVD zie http://www.moskwood.nl/

AndrejTarkovski « De verzegelde tijd: beschouwingen over de filmkunst », Historische Uitgeverij
 

.

15:14 Gepost in filosofie | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.