08-06-08

De inwijding van een Kerk


Naar aanleiding van de inwijding van de nieuwe Orthodoxe Kerk in Brugge geef ik dit artikel ter bezinning over de betekenis van een Kerkwijding

 De inwijding van een kerk


Wanneer er sprake is om een kerk te bouwen, hoort men nogal dikwijls deze opmerking : Waarom een kerk bouwen, een plaats voor de eredienst en de aanbidding ? Wij staan ons niet meer onder de oude Wet, en Christus heeft gezegd :  "Er komt een uur, waarin gij noch op deze berg, noch te Jeruzalem de Vader zult aanbidden...maar er komt een uur, en het is er reeds, waarin de ware aanbidders de Vader in geest en waarheid zullen aanbidden" (Joh. 4,21-24)Kerk Brugge

De verblijfplaats van God onder de mensen

In werkelijkheid spreekt Christus over zichzelf. De Samaritaanse vergist zich niet en antwoordt : "Diegene die men Christus noemt moet komen". Het is Christus immers, Hij die de Waarheid is, Hij is de geheiligde plaats, de Tempel waar wij samen zullen komen en de Vader zullen aanbidden. Hij heeft het heel duidelijk bevestigd : "Breek deze tempel af, en in drie dagen zal Ik hem weer opbouwen...." (Joh.2,19-21).

Een kerk is dus een uiting van de Incarnatie. De materiële opbouw roept op, en meer nog, brengt de "verblijfplaats van God onder de mensen"aanwezig, het Lichaam van Christus waar wij de Vader zullen ontmoeten en die ons in eenheid zal bijeenbrengen.

"Zoals dit zichtbaar gebouw gemaakt is om ons lichamelijk te verenigen, zo is ook dit ander gebouw die wijzelf zijn, gemaakt opdat God er geestelijk zou in wonen. Het zichtbare gebouw wordt nu gewijd, het andere zal het zijn op het einde der tijden, tijdens de komst van de Heer, wanneer ons lichaam zal bekleed worden met onvergankelijkheid". (Heilige Augustinus)

"Indien de geheiligde tijd overeenkomt met de diepe nostalgie van de eeuwigheid, dan beantwoordt de geheiligde ruimte aan de dorst naar het verloren Paradijs" (Paul  Evdokimov -L'Orthodoxie)

De vereniging van aarde en hemel

De kerk is ook naar het Oosten gericht. Want het aardse Paradijs lag in het Oosten, en het is in het Oosten dat Christus, het Licht der wereld, de Zon der gerechtigheid, volgens het Evangelie zal wederkeren : "Want zoals de bliksem uitschiet van het Oosten, en flitst tot het Westen : zo zal ook de komst van de Mensenzoon zijn"(Matt.24,27).

De vorm van de kerk is deze van een kruis die het menselijk lichaam voorstelt, de mens als micrcosmos. Het schip van de kerk is het lichaam, de dwarsbeuk zijn de armen, de apsis is het hoofd, het altaar is er het hart van...

Paul Evdokimov schrijft : "Een tempel is geen geografische plaats maar een kosmische, door zich niet op het horizontale maar op het verticale te situeren die alle punten op het hemelse richten" (l'Orthodoxie).

De Tempel -de kerk- verenigt het aardse vierkant met de hemelse cirkel - de koepel. Het zijn uiterst belangrijke symbolen. De koepel, verenigt met de kubus van het gebouw drukt het mysterie uit van de God-Mens.

Hier rust de cirkel op een vierkant die achtkoekig wordt : symbool van de Achtste Dag, van de verrezen Christus, van de Nieuwe Schepping.

Zo spreek ons de kerk, vanuit haar architectuur zelf, van de vereniging van aarde en hemel en ook van de  transfiguratie van de tijd. De riten van de kerkwijding zullen deze realiteit op een sacramentele wijze uitdrukken.

De wijding

De wijding of "consecratie" van een kerk is één van de plechtigste en oudste liturgische ceremonieën , omdat de traditie ons het  relaas heeft overgeleverd over de wijding van de basiliek van Tyrus in 314, en van de Anastasis te Jerusalem in 335. Van nature zijn de riten ervan en de consecratie verbonden met de wijdingen uit het Oude Testament, deze van Mozes en van Salomon.

De fundering en de constructie van de kerk worden gekenmerkt door liturgische handelingen : het planten van een kruis op de plaats waar het altaar zal komen, het plaatsen van een hoeksteen gericht op het Oosten met daarin relieken van martelaren en een document met de datum van de bouw, de naam van de Bisschop en andere personaliteiten, zowel religieuze als burgerlijke. De bouw van deze plaats toegewijd aan God heeft dus een heilig karakter vanaf het begin.

De eigenlijke consecratie maakt van dit gebouw het "huis van God".

Diegenen die aan de consecratie van een kerk deelnemen moeten altijd in hoge mate het symbolisch karakter van de gebaren en gebeden van dit liturgisch gebeuren voor ogen houden.

De aardse kerk en de tempel waar ze bijeenkomt is een afbeelding hier beneden van het eeuwige heiligdom waar Christus triomfantelijk is binnengetreden nadat Hij Zijn verlossend werk heeft volbracht. Deze hemelse Kerk, waarnaar Christus is opgestegen na Zijn Hemelvaart, begeleidt door engelen die Zijn komst hebben aangekondigd aan de hogere Krachten, roepende : " Richt u op, eeuwige poorten, opdat de Koning der Glorie binnentrede !", is de wens en de verzuchting van elke christen.

De geconsacreerde kerk moet "de hemel op aarde" vertegenwoordigen; alles moet er geheiligd worden : het is de schittering van de eeuwige Glorie, van de Heiligheid van God zelf die er moet heersen. Het is daarom dat men het altaar consacreert en vervolgens de andere delen van de kerk. Dit is een ceremonie die voorafgaat aan  de celebratie van het Heilige offer. Maar deze consecratie zal altijd verder gezet worden door de lofprijzing, de eucharistische liturgie, de iconenverering van al diegenen die naar de kerk zullen komen. Zo zal de geconsacreerde en ingehuldigde kerk, naarmate zij ouder wordt meer en meer vervuld worden met verborgen mysterieën - en diegene die er zal binnentreden, zal meer en meer zijn ziel opgeheven en verenigd weten met diegenen die de troon van God aanschouwen en het geslachte Lam voor ons.

Teken van eeuwigheid

De kerk is een teken dat gegrondvest is op de rots en gericht is op het Oosten vanwaar zij is ontstaan en waarheen de Heer der Glorie  zal terugkeren. Elke maal dat Christenen er samenkomen voor de Goddelijke Liturgie,wijzen zij de betekenis van de geschiedenis aan : een wereld van tijd en ruimte en gericht op de eeuwigheid, naar het ongeschapen Licht. Gericht op het Oosten, aan het altaar die ons verbindt met het eeuwige, zal de Priester, in naam van de Heer en in naam van de Bisschop, opvolger der apostelen, ook in naam van het Godsvolk,  dit brood en deze wijn , vruchten van de aarde en van het geschapen licht offeren. En dit brood en deze wijn zullen het Lichaam en Bloed van Christus worden, opdat de communio van de wereld en van het Rijk Gods zou gestalte krijgen.

Men begrijpe dus het plechtig karakter welke de inbezitname door God van een plaats op deze aarde die kerk geworden is kenmerkt : waakgebeden, zegeningen met wijwater zowel langs de binnenkant als aan de buitenkant van de kerk om elke invloed van de duivel te verwijderen, zalving met heilige Olie (Chrisma), aanwezigheid van relieken van martelaren - zoveel riten die ons herinneren aan het doopsel van christenen.

Eenmaal gezuiverd, gezegend, geconsacreerd, zal de kerk verlicht worden en klaar zijn voor de Goddelijke Liturgie, die God werkelijk aanwezig zal brengen in Zijn Lichaan en Zijn Bloed gegeven voor allen, en die een waarachtige gave van de Vader is : het geïncarneerde Woord door Maria, in de stad Nazareth.

Vertaling : Kris B

 

De commentaren zijn gesloten.