14-12-09

In memoriam Patriarch Pavle

In memoriam van patriarch Pavle

Zijn ziel vertoeve bij de rechtvaardigen - Auteur Juri Maximov gedenkt Zijne Heiligheid patriarch Pavle van Servië.


Patriarch Pavle heb ik persoonlijk nooit gezien, hoewel ik sinds lang van hem gehoord heb. Ik bezocht Servië voor het eerst in de herfst van 2006. Ik wou Zijne Heiligheid erg graag zien, vooral omdat, voor zover ik wist, hij normaal volledig toegankelijk was. Ik verwachtte geen audiëntie, maar hoopte eenvoudig om met mijn eigen ogen naar een heilige mens van onze tijd te kijken en zijn zegen te ontvangen, en dat alleen zou een vreugde zijn. Maar dat gebeurde niet. In de herfst van 2006 ging zijn gezondheid achteruit, en bij mijn latere bezoeken werd het steeds erger. Ik was duidelijk onwaardig om Zijne Heiligheid Pavle te zien.

In Servië hoorde ik van betrouwbare mensen veel merkwaardige verhalen over hem, die ik zou willen delen. Zijne Heiligheid patriarch Pavle is een uniek fenomeen voor onze tijd; daarom zou het uiteraard zinloos zijn om hem tot maatstaf te maken voor andere patriarchen, net zoals om bijvoorbeeld de H. Filaret de barmhartige of de H. Alexios, de mens Gods, tot maatstaf van de meerderheid van de hedendaagse leken te maken. Iedereen heeft zijn eigen standaard en zijn eigen soort geestelijke strijd. Me dunkt moeten we gewoon blij zijn dat er in de orthodoxe Kerk zo'n persoon was en is tijdens ons leven.

Het is welbekend dat de Servische patriarch, zelfs wanneer hij zijn hoge rang opnam, zijn ascetische geestelijke strijd voortzette en ernaar streefde bescheiden te leven; hoewel dat voor hem in zijn aard lag, zonder overwogen affectatie. Hij liep te voet door de stad en nam het gewone openbaar vervoer onder de mensenmassa's, was niet hebberig, en at zo weinig als de oude woestijnvaders; gewoon omdat hij zo was.

Mevr. Jana Todorovic vertelde me een verhaal over haar zuster. Om een of andere reden was ze op een receptie bij de patriarch. Bij het bespreken van zaken, keek ze toevallig naar de voeten van de patriarch en was geschokt door het uitzicht van zijn schoenen: ze waren oud, gescheurd, en dan hersteld. De vrouw dacht: "hoe beschamend voor ons, Serviërs, dat onze patriarch moet rondlopen met kapotte schoenen; kon niemand hem nieuwe schoenen geven?". De patriarch zei vrolijk: "kijk eens wat een goede schoenen ik heb! Ik vond ze bij de vuilbakken toen ik naar het patriarchaat ging. Iemand had ze weggegooid, maar ze zijn van echt leer. Ik kalefaterde ze wat op en, kijk, ze kunnen nog lange tijd dienen".

Een ander verhaal hangt samen met diezelfde laarzen. Een vrouw kwam naar het patriarchaat met het verzoek om de patriarch te spreken over iets dringends, waarover ze hem persoonlijk moest spreken. Dit verzoek was ongewoon en ze werd niet onmiddellijk toegelaten, maar haar aandringen bracht wat op, en er kwam een audiëntie. Toen ze de patriarch zag, zei de vrouw erg opgewonden dat ze die nacht van de Moeder Gods had gedroomd, die haar zei om geld naar de patriarch te brengen zodat hij zich nieuwe schoenen kon kopen. Patriarch Pavle nam de envelop niet aan en antwoordde liefdevol "hoe laat ging u slapen?". De vrouw vroeg verwonderd "wel... rond elf uur". "Weet u, ik ging later slapen, rond vier uur 's morgens", antwoordde de patriarch, "en ik droomde ook over de Moeder Gods, die mij vroeg om u te zeggen om het geld te nemen en het aan hen te geven die het echt nodig hebben". Hij nam het geld niet aan.

Eens vielen Zijne Heiligheid patriarch Pavle bij het naderen van het patriarchaal gebouw veel auto's op bij de ingang, en hij raakte benieuwd naar hun eigenaars. Er werd hem verteld dat die auto's van de bisschoppen waren. Daarop antwoordde de patriarch met een glimlach: "Als zij, die het gebod van de Verlosser over bezitloosheid kennen, zo'n auto's hebben, stel u dan eens voor welke auto's ze zouden hebben als dit gebod niet bestond!"

Een andere keer vloog de patriarch ergens naartoe op bezoek. Terwijl ze over de zee vlogen, kwam het vliegtuig in een turbulentiezone terecht en begon het te schudden. Een jonge bisschop die naast de patriarch zat, vroeg wat hij zou denken als het vliegtuig zou neerstorten. Zijne Heiligheid Pavle antwoordde kalm: "voor mij persoonlijk, zou ik dat zien als een daad van gerechtigheid: ik heb in mijn leven zoveel vis gegeten dat het geen verrassing zou zijn, moesten zij mij nu opeten".

Het zou geen slecht idee zijn om een deel te citeren van een gesprek tussen Nikolaj Kokuhin en diaken Neboisa Topolic:
"Door Gods genade hebben we zo'n geestelijke herder als Zijne Heiligheid patriarch Pavle... Hij leidt een ascetisch leven en is een levend voorbeeld van een evangelische herder. Hij leeft - in de volle zin van dit woord - in Christus... Als een orthodoxe monnik vast hij, dit is: hij eet geen vlees, en volgt een heel strikte vasten op maandag, woensdag en vrijdag... Hij viert de Liturgie elke morgen in een kleine kapel in het gebouw van het patriarchaat. Er is daar geen koor, en alleen de parochianen zingen...

Hij kleedt zich zelf aan voor de dienst en kleedt zich na de dienst uit, hij neemt zelf de biecht af van zijn parochianen en geeft hen zelf de communie. Hij heeft dezelfde rasso en soutane gedragen uit de tijd van zijn wijding in de engelenorde (en dat was vijftig jaar geleden). Hij vervangt ze niet. Hij wast, strijkt en plooit ze zelf. Hij maakt zijn eigen eten klaar. Hij vertelde mij ooit dat hij zich een goed paar laarzen gemaakt had van dameslaarzen. Hij heeft alle werktuigen om laarzen te herstellen; hij kan alle schoenen zelf maken. Hij dient vaak in verschillende kerken, en wanneer hij ziet dat een priester een gescheurde rasso of felonion heeft, zegt hij hem: "breng het, en ik zal het maken"... In de buurt van zo'n persoon zijn, is een grote zegen voor de opvoeding van de ziel, voor geestelijke groei".

Voor dit alles is patriarch Pavle doctor in theologie (hij ontving dit vooraleer patriarch te worden), en de auteur van verschillende boeken: een monografie over het Klooster van de H. Joanikije te Devic [Kosovo], en het driedelig [werk] "Enkele Geloofsvragen Verduidelijken", waarvan verschillende uittreksels in Russische vertaling verschenen.

[...] Patriarch Pavle heeft herhaaldelijk verzocht om zich om gezondheidsredenen te mogen terugtrekken, maar de laatste bisschoppensynode besliste dat hij het geestelijk hoofd zal blijven van de Servisch-orthodoxe Kerk tot zijn dood. Patriarch Pavle stond erg dicht bij de mensen, en de mensen hielden erg van hem. Hij is zelfs voor de Servisch-orthodoxe Kerk een unieke figuur, en de volgende patriarch zal uiteraard anders zijn.

Predrag Miodrag, die de patriarch goed kent, zei, in een ander kort artikel over Zijne Heiligheid, het volgende:
"Hij is heel toegankelijk. Toen zijn zus nog leefde, wandelde hij vaak te voet naar haar huis. Hij ging over het algemeen graag te voet, zonder escorte. Om het even wie kan hem benaderen en met hem spreken. Hij ontvangt elke dag bezoekers in zijn residentie. Mensen kunnen naar hem toe gaan met hun noden en kleine vragen, en hij vindt voor elk van hen een troostend woord.
Hij staat vroeg op en, wanneer iedereen nog slaapt, viert hij de Liturgie, waarbij hij voor het hele Servische volk bidt. Heel Servië zit in zijn hart. Hij is klein van gestalte, maar groot van geest. Hij heeft dunne vingers, maar wanneer hij met die vingers het kruisteken vormt, vluchten legioenen demonen; hij draagt dunne katoenen gewaden, maar onder die gewaden is de ziel verborgen van een dappere krijger. De mensen zeggen: 'Dit is onze engel, die ons beschermt en verdedigt'"

Juri Maximov
06.12.2009

10:58 Gepost in Actualiteit | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.