14-03-12

Icoon en dogma

ICOON EN DOGMA

 

christ_patocrator.gif

De betekenis, die de icoon heeft voor de orthodoxe vroomheid en de theologische verklaring ervan geeft reeds de sleutel tot de belangrijkste punten van de orthodoxe dogmatiek. Het begrip icoon is immers dogmatisch gezien een kernpunt, dat in alle aspecten van de theologie terugkeert. Zo is de gedachte van de afbeelding al fundamenteel voor het begrip van de verhouding tussen God en de mens. De mens is geschapen ‘naar Gods beeld’, hij draagt de icoon van God in zich. Dit besef is voor de orthodoxe theologie en anthropologie zo primair, het bewustzijn van dit Godsbeeld dat de mens bij de schepping is ingeprent, is zo allesbeheersend, dat de gedachte van de erfzonde in de orthodoxe leer nooit zo scherp is gesteld als in het Westen. Men ziet de zonde als een verminking, beschadiging, aantasting, bezoedeling van het Godsbeeld, die de mens echter niet kan beroven van zijn oorspronkelijke adel, die hij tegelijk met het Godsbeeld heeft ontvangen.

Ook voor de christologie en de drievuldigheidsleer is de gedachte van de afbeelding allesbeheersend. Het goddelijk Woord is het beeld van God de Vader, waardoor hij primair een gedaante aanneemt, het ‘evenbeeld van zijn Wezen’,de ‘afstraling van zijn glorie’(Hebr.1,3). Het heilswerk van het Woord dat is vleesgeworden, dat een afbeelding is van de hemelse Vader en waarin ‘de ganse volheid der Godheid woont’ (Col.2,9), bestaat in het hernieuwen van het Godsbeeld dat door de zonde van de eerste mens is besmeurd. Christus is zo de ‘nieuwe Adam’, in wie het oorspronkelijke Godsbeeld van de oude Adam is hersteld. In overeenstemming hiermee wordt de opvatting van het heilswerk beheerst door de beeldgedachte : de verlossing van de mens bestaat hierin , dat hij hernieuwd wordt in het beeld en zo in Jezus Christus de hernieuwing van zijn Godsbeeld beleeft. Dit beeldbegrip is echter ook bepalend voor de visie op de Kerk, de ecclesiologie, want in de Kerk worden de vele ledematen geïncorporeerd in het ene beeld van Jezus Christus, de ‘volmaakte man’ (Ef.4,13), terwijl de afzonderlijke gelovigen ‘verheerlijkt worden in zijn beeld (2 Cor.3,18).

Zo is de orthodoxe theologie van de icoon de eigenlijke sleutel tot het begrip van het orthodoxe dogma.

Bron : Ernst Benz : De oosters orthodoxe kerk

09:10 Gepost in theologie | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.