22-08-12

Iconen die een gebeurtenis in beeld brengen

Iconen die een gebeurtenis in beeld brengen

 

 

verrijzenis 54.jpg

 

 

Van taferelen en figuren uit het Oude en Nieuwe Testament worden vaak diegene op de voorgrond geplaatst, die rechtstreeks verband houden met de christelijke hoogtijdagen of met de belangrijkste kerkelijke instellingen en bepalingen. Daarbij worden de voorstellingen uit het Oude Testament altijd volgens een bepaald schema van belofte en vervulling in verband gebracht met voorstellingen uit het Nieuwe Testament. De overlevering omtrent de monniken krijgt daarbij een bijzondere betekenis. Zo verschijnt bijvoorbeeld de profeet Elias als het oudtestamentisch prototype van het christelijk ,monnikenwezen, als oervoorstelling van de wijze asceet die, gezalfd door de Geest Gods, in de woestijn tegen de demonen streed en tal van wonderen verrichtte. Zo verschijnt Johannes de Doper in een haren boetekleed als prototype van het monnikenleven in de woestijn en van het ascetische leven.

Ook bij de afbeeldingen van taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament bestaat zonder uitzondering een nauw verband tussen icoon en liturgie. Zo is bijvoorbeeld de afbeelding op de zogenaamde “opstandingsicoon” niet te begrijpen, wanneer men de talrijke lofzangen van de Paasliturgie niet kent. Afgebeeld is namelijk niet de opstanding van Christus in westerse zin, zoals wij die bijvoorbeeld kennen van Dürer of Grünewald, dat wil zeggen Christus die uit het graf opstaat en de sluitsteen van dit graf openbreekt; veeleer heeft men Christus’ afdaling in de hel afgebeeld. Na zijn kruisdood daalt Christus af in de onderwereld; Hij bestormt de binnenste vesting van de heerser over het dodenrijk; Hij verbreekt de grendels van de hadespoort, licht de deuren uit hun hengsels en haalt de zijnen uit de dodenwereld. Op de zogenaamde opstandings-icoon, die in werkelijkheid een icoon van de “nederdaling ter helle” is, ziet men Christus, die op de in kruisvorm de over elkaar gelegde deurvleugels van de hellepoort staat, die Hij uit de hengsels heeft gelicht; die uit de diepten van de onderwereld de rechtvaardigen van de oertijd verlost, voorop Adam en Eva, de eerst gevallen mensen die door de Verlosser weer als eersten aan de onderwereld ontrukt worden, daarachter de rechtvaardige patriarchen, koningen en aartsvaders van het Oude Testament, die in de onderwereld op hun verlossing gewacht hebben. De paasgezangen die Christus’nederdaling ter helle prijzen, vormen hier het enig passende en ter zake doende commentaar bij de paasicoon.

Uit : Ernst Benz : De Oosters-orthodoxe kerk.

09:56 Gepost in theologie | Permalink | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.